Inleiding

Hierbij een bondige toelichting op de grote verschillen tussen het jaarresultaat en de laatste aan u aangeboden rapportage (Herfstnota) over 2025.

Programma 1 Werk en inkomen € 681.470
Door intensievere inzet op handhaving en rechtmatigheid (via de sociale recherche) zijn minder onterechte uitkeringen verstrekt. Daarnaast zien we de resultaten van het actieprogramma van BUIG. Deze bevat de Wet verbetering poortwachter. Deze wet is ingevoerd met als doel zieke werknemers zo spoedig mogelijk te laten terugkeren naar het werk. Hierdoor worden minder uitkeringen verstrekt door de gemeente.

Programma 2 Jeugd € 1.829.733
Het voordeel binnen programma 2 wordt hoofdzakelijk verklaard door een afname van het aantal jeugdigen dat gebruik maakt van jeugdhulpvoorzieningen. We zien dat er minder gebruik wordt gemaakt van ambulante jeugdhulpverlening, jeugdhulp in verblijf en van basis- en specialistische GGZ. Dit hangt onder meer samen met de inzet aan de voorkant door schoolmaatschappelijk werkers op scholen, Ondersteuners Jeugd en Gezin bij de huisartsen en de herpositionering van rollen binnen het Sociaal Team. Daardoor is vroegtijdige signalering en passende ondersteuning in een eerder stadium mogelijk. Ook is betere ondersteuning wanneer drang nodig is. Dit zorgt voor een afname van jeugdbeschermingsmaatregelen. Voor een uitgebreide analyse verwijzen we naar de monitor 'grip op sociaal domein'.

Programma 3 Maatschappelijke ondersteuning € 830.365
Binnen programma 3 is sprake van zowel overschrijding van budget als onderbesteding. Bij de ondersteuning volwassenenhulp zien we bij de begeleiding WMO dat het budget wordt overschreden. Dit komt grotendeels door de verschuiving van lichte ondersteuning naar zwaardere , intensieve en duurdere ondersteuning. Onderbesteding zien we op woningaanpassingen, ouderenvervoer, en kapitaallasten van de multifunctionele accommodaties.

Programma 4 Welzijn en educatie € 884.633
Binnen programma 4 vallen de kapitaallasten van scholen. Door de positieve renteontwikkeling van afgelopen jaar zijn de rentebaten gestegen ten opzichte van de begroting. De omslagrente is daarmee 0% in plaats van 2,5% waar we bij de begroting rekening mee hebben gehouden. Dat betekent dat de rentecomponent van de kapitaallasten lager is dan begroot. Daarnaast is het nieuwe raamcontract voor het onderhoud van het openbaar groen per 01-01-2026 ingegaan. In de begroting 2025 was via het Amendement A24-25 "Zorg voor leefbaarheid" extra geld beschikbaar gesteld om de kosten voor groenonderhoud te  vrijwaren van ombuigingen. Omdat het onderhoud in 2025 nog via het bestaande contract is uitgevoerd, zijn de extra middelen in 2025 niet benut.

Programma 5 Omgeving € -308.411
We zien voor het tweede jaar op rij een dip in de legesinkomsten voor bouwvergunningen. De vergunningaanvragen fluctueren jaarlijks. Onze begroting is gebaseerd op een 10-jarig gemiddeld. Wij verwachten dat als de woningbouwplannen (Winssen en Ewijk) van start gaan dat de legesinkomsten ook weer zullen toenemen. Daarnaast is een nadeel als gevolg van het uitblijven van de concessievergoeding/bijdrage vanuit de ARN.

Programma 6 Openbare orde en veiligheid € 298.877
Het voordeel binnen programma 6 is tweeledig. In 2025 zijn voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd conform het transitieplan, waarbij de gerealiseerde kosten lager uitvielen dan geraamd. Dit is met name het gevolg van lagere externe kosten, onder andere voor het opstellen van overeenkomsten. Daarnaast was budget beschikbaar voor het woonklaar maken van nieuwe opvanglocaties, terwijl in 2025 nog geen nieuwe locatie in gebruik is genomen. Tevens valt opvanglocatie Asdonck onder dit programma. Deze locatie voor de opvang van gevluchte Oekraïners wordt bekostigd door het Rijk, waarbij de vergoeding afhankelijk is van onder meer het aantal gerealiseerde bedden, investeringen en verstrekkingen. De definitieve vergoeding wijkt licht af van de raming. Daarnaast zijn de opbrengsten uit eigen bijdragen hoger dan vooraf begroot, doordat werkende bewoners vanaf 1 oktober 2025 verplicht zijn een eigen bijdrage te voldoen.

Programma 7 Bestuur en algemene ondersteuning € -646.792
Het nadeel binnen programma 7 is voornamelijk veroorzaakt door een extra storting in de pensioenvoorziening voor wethouders. Op 1 januari 2028 zal de pensioenvoorziening wethouders overgeheveld moeten worden naar het ABP. We hebben een berekening laten maken van de omvang van de voorziening voor de waarde-overdracht. Uit de berekening bleek dat we op dit moment meer in de voorziening moeten aanhouden om in 2028 de overdracht te realiseren.

Programma 8 Onroerendezaakbelasting € 465.415
In 2025 heeft een herwaardering plaatsgevonden van diverse grote objecten. De WOZ die uit deze herwaardering volgt ligt fors hoger. Dat betekent dat we daarover meer onroerendezaakbelasting ontvangen. Dit heeft geresulteerd in een voordeel op de ozb-inkomsten.

Programma 9 Overige eigen middelen € 1.542.288
Het voordeel binnen programma 9 heeft hoofdzakelijk te maken met de vrijval van de reserve budgetoverheveling. Op 30 september 2025 heeft de gemeenteraad ingestemd met een nieuwe systematiek voor de reserve budgetoverhevelingen. In het verleden bleven overgehevelde budgetten voor onbepaalde duur in de reserve budgetoverheveling. Met ingang van 2025 laten we ieder jaar de volledige reserve vrijvallen. Omdat dit in het najaar van 2025 is vastgesteld was deze nieuwe systematiek niet in de begroting voorzien.